Esen Yel
Zaman Tünelinde Bir Besteci
(alsa yayını)
Wolfgang Amadeus Mozart'ın çocukluk yıllarıyla gençlik yıllarını birbirinden ayırmak olanaksız. Çocukluğu, ilkgençliği, gençliği hatta olgunluğu iç içe. Beş yaşındayken çocuk olduğuna inanası gelmiyor insanın. Otuzlu yaşlarında da çocuk olmadığına…
İlk insanın ellerini kullanmaya başlamasından bu yana beyinle el arasında büyülü bir ilişki sözkonusu. Sanat ürünlerinin büyüsü de buradan gelmiyor mu…
Mozart'ın elleriyle beyni arasındaki ilişki her insanda olduğu gibi değil. İkisi aynı anda işe koyulup üretmiyor. Üretim beyninde başlıyor. Eller üretileni notalara dökmeye başladığında üretim bitmiş oluyor. Elleri yalnızca sekreter görevi yapmakla yetiniyor. Hiç müsvedde yapmamasının nedeni bu. Elyazısı ürünlerine baktığınızda karalama / düzeltme göremeyişimiz bundan.
Beş yaşında menuet, yedi yaşında konçerto ve sekiz yaşında senfoni yazdı. On iki yaşına kadar babası ve kızkardeşiyle birlikte konserler dizisiyle boydan boya dolaştı Avrupayı. Uğradıkları her kentte hayranlık uyandırdı. Krallar ve kraliçeler önünde çaldı. Soylular, her defasında beklenmedik bir yapıtla ortaya çıkan harika çocuk Wolfgang Amadeus'u dinlemek için yarıştılar, çağın ünlü ressamları Mozartları çizgi ve renkleriyle ölümsüzleştirdiler.
Lucia Silla'yı yazdığında on dört yaşındaydı. Opera Milano'da çalındığında büyük ilgi topladı. Bu yapıtın, operanın vatanı sayılan İtalya'da böylesine ilgi görmesi bir rastlantı değildi. Bu ilgi daha sonra yazacağı dev operaları işaret etmekteydi… Bu ürünüyle yalnızca usta sanatçılara verilen Altın Mahmuz nişanı ve şövalyelik beratını alması da bu işaretin belgeleriydi. Saraydan Kız Kaçırma, Figaro'nun Düğünü, Don Ciovanni, Sihirli Fülüt onun dehasını simgeleyen operalar oldu…
Mozart'ın tüm besteleri tarihsel sıraya kondu ve numaralandı. Bu çalışmaları yürüten Dr. Ludwig Köchel'in katalogunda şu bilgiler bulunuyor… Toplam 626 ürün… Bu ürünlerin büyük çoğunluğu bugün klasik müziğin klasikleri arasında… Kırk sekiz senfoni.. Kırkıncı ve kırk birinci senfonileri iki ölümsüz dünyalı… Yirmi opera.. Yirmi piyano konçertosu.. Ve Requiem…
On sekizinci yüzyıldan yirmi birinci yüzyıla Wolfgang Amadeus Mozart… Bu nasıl bir yolculuk ki… Zamanın unutulma duvarlarını yıka yıka geliyor yeni yüzyıllara… Genç kuşaklar onu çağdaşlarıymış gibi algılıyorlar… Yaşlanmadan yaşadı, yaşlanmadan dünyadan ayrıldı. Ve yaşlanmadan varlığını sürdürüyor… Geçmekte olan zaman, onu gelecek yüzyıllara yolcu ederken arkasından el sallayacak…
Ve işte Amadeus yirmi yaşında… Yarım bıraktığı Zaide operası tamamlanmamış biçimiyle sahnelendi… Amadeus çağların içinden tüm canlılığıyla yirmi birinci yüzyıla ulaştı… Yüzyılın müzikseverleriyle buluştu…
Mozart yirmi yaşlarında Zaide operasını yazmaya başlar. Ancak operayı bitiremez. Osmanlı sultanının kızı ile bir köle arasındaki aşkı anlatan operada uvertür ve son perdeyle librettodaki bazı diyaloglar tamamlanmamıştır.
Ünlü opera yönetmeni Peter Sellars, Mozart'ın, bitmemiş operası Zaide'yi 21. Yüzyıla uyarlayarak yeniden sahneledi. Mozart'ın 250. Doğum yılı nedeniyle Zaide, Mayıs 2006'da Viyana'da.. Daha sonra da Londra ve New York'ta izleyici karşısına çıktı.
Ve yıllar içinde de izleyicileriyle buluşmayı sürdürecek…